Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej – zagrożenia dla zdrowia

dodano: 21 grudnia 2017

O wpływie niklu na zdrowie człowieka mówi się zwykle przy okazji, zapominając o samym źródle problemu. A to temat istotny, choć często pomijany, zwłaszcza w technice sanitarnej. Niklowanie złączek mosiężnych stosowanych w instalacjach wody pitnej może mieć wiele skutków ubocznych. Warto je poznać.

Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej KAN-thermZnaczenie niklu dla organizmu

Nikiel w przypadku organizmu człowieka jest pierwiastkiem śladowym, niezbędnym w niewielkiej ilości – głównie do zaopatrywania komórek w tlen, w przemianach składników odżywczych i tworzeniu hormonów. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek dla osób dorosłych wynosi około 0,3 mg i pokrywane jest głównie przez produkty żywnościowe (zboża, czekoladę, ryby, margarynę oraz niektóre warzywa, np. kapustę i cebulę). Ponad- to nikiel może przedostawać się do organizmu drogą oddechową (powietrze zanieczyszczone gazami i pyłami przemysłowymi) oraz z wodą pitną, jeśli w instalacji wodociągowej na powierzchniach stykających się z wodą zastosowano elementy niklowane – łączniki instalacyjne czy armaturę wodociągową.

Zobacz produkty systemu KAN-therm w sklepie

Stężenie niklu

A jakie jest najwyższe dopuszczalne stężenie niklu w wodzie pitnej? Określa je Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13.11.2015 r. (Dz. U. poz. 1989), będące wdrożeniem dyrektywy unijnej 98/83/WE z dnia 03.11.1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Najwyższe dopuszczalne stężenie niklu wynosi 20 µg/l, co sytuuje go w grupie najbardziej toksycznych metali. Dla porównania, stężenie jednoznacznie ko- jarzących się z zagrożeniem dla zdrowia ołowiu i arsenu może wynosić 10 µg/l, nieco mniej toksyczny jest chrom (50 µg/l). Warto dodać, że dopuszczalne stężenie miedzi to 2 mg/l. Jest to wartość stukrotnie wyższa niż dopuszczalna w przypadku niklu.

Systemy instalacyjne ze złączkami niklowanymi

Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej KAN-therm (1)Jak w praktyce wygląda zagadnienie niklowania złączek w instalacjach wodociągowych w Polsce? Problem dotyczy zwłaszcza części systemów rur wielowarstwowych (złączki zaprasowywane i skręcane) oraz polipropylenowych (złączki z gwintami). Złączki w tych systemach mają Atesty Higieniczne dopuszczające do montażu w instalacjach wody pitnej. W atestach możemy przeczytać, że produkt zawiera jedynie mosiądz, zabrakło niestety informacji, że jest to mosiądz pokryty powłoką niklową. Informacja o niklu pojawia się co prawda w materia- łach technicznych tych systemów – w katalogach, instrukcjach i ulotkach – nie wspomniano jednak, że jest to powłoka obecna również na powierzchniach mających styczność z wodą. Nawiasem mówiąc, w niektórych atestach higienicznych systemów rur z PP nie ma nawet informacji, że produkt zawiera mosiądz – czy należy przez to rozumieć, że złączki z gwintami nie podlegają atestom? Wydaje się to wątpliwe.

Dlaczego nikluje się złączki mosiężne? Można przy- puszczać, że chodzi o poprawę estetyki złączki, ale nie jest to główny powód – niklowanie pozwala bowiem na dodatkowe zabezpieczenie niższej jakości mosiądzu podatnego na odcynkowanie (czyli procesy korozyjne) oraz o dużej zawartości metali ciężkich, np. ołowiu. W kształtkach z polipropylenu z „wtopkami” mosiężnymi dochodzi jeszcze inny czynnik – tańszy granulat polipropylenowy jest wrażliwy na działanie jonów miedzi, wydzielających się z mosiądzu. Aby tego uniknąć, należy stosować polipropylen wzbogacony o odpowiednie inhibitory.

Nadmiar czy niedobór?

Niekorzystny dla organizmu jest niedobór niklu (raczej wykluczony przy stosowaniu urozmaiconej diety), ale znacznie groźniejszy w skutkach jest jego nadmiar. Chodzi głównie o alergie. ocenia się, że w Polsce na nikiel uczulonych jest 17% dorosłych i 8% dzieci. Wśród rodzajów alergii na nikiel rozróżniamy:

  • alergię kontaktową (wysypka w miejscu kontaktu skóry z niklowanym przedmiotem);
  • alergię pokarmową (objawia się katarem, zapaleniem spojówek, może prowadzić do astmy, a nawet wstrząsu anafilaktycznego).

Nie jest znana żadna metoda leczenia alergii na nikiel, jedynym zaleceniem jest unikanie produktów zawierających ten pierwiastek. inne skutki nadmiaru niklu w organizmie to uszkodzenie błon śluzowych oraz zmiany w chromosomach i szpiku kostnym. nikiel może przyczyniać się także do rozwoju komórek nowotworowych. Zdarza się, że alergia na nikiel skutkuje odrzuceniem implantów stomatologicznych i ortopedycznych oraz niekorzystnie wpływa na proporcje innych pierwiastków w organizmie – obniża poziom magnezu i cynku w organach miąższowych.

Działania firmy KAN w sprawie niklowania złączek

Firma KAN stosuje w swoich systemach instalacyjnych KAN-therm Push, Press i PP złączki z tworzywa PPSU (całkowicie neutralnego dla wody pitnej) oraz z mosiądzu odpornego na odcynkowanie, bez dodatkowych powłok (w tym niklowych), który również może być bezpiecznie stosowany w instalacjach wodociągowych.

Zobacz produkty systemu KAN-therm w sklepie

Aby wyjaśnić sprawę niklowania złączek, skontaktowaliśmy się z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego – Państwo- wym Zakładem Higieny, który wydaje atesty higieniczne, dopuszczając tym samym systemy instalacyjne do montażu instalacji wodociągowych, centralnego ogrzewania, sprężonego powie- trza i innych.

Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej KAN-therm (2)W piśmie z dnia 16.04.2015 r. PZH jednoznacznie stwierdza, że zapatruje się negatywnie na stosowanie kształtek pokrytych powłoką niklową w instalacjach służących do przesyłania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Kształtki te stanowią źródło przenikania do wody dużej ilości niklu, w wyniku czego stężenia tego metalu w wodzie znacznie przekraczają wartości dopuszczalne. Takie złączki mogą być stosowane w instalacjach grzewczych, ale w katalogach producentów najczęściej te same złączki polecane są zarówno do instalacji wodociągowych, jak i grzewczych.

Atesty i certyfikaty

Podobnie jak w ostatnim czasie zaczęto zdawać sobie sprawę ze szkodliwości smogu, tak w omawianym problemie istotne znaczenie ma wzrost świadomości zagrożeń wynikających ze stosowania niklowanych elementów instalacji wodnych. Inwestorzy powinni wiedzieć, że formalne potwierdzenie w postaci atestu higienicznego, dotyczące możliwości stosowania określonego produktu, nie musi oznaczać, że zostało ono wydane na podstawie pełnych danych i zgodnie z intencjami ustawodawcy.

Na zakończenie warto wyjaśnić wątpliwości pojawiające się na spotkaniach z inwestorami i wykonawcami. „Staracie się wykazać zagrożenie płynące ze stosowania niklowanych łączników, a sami posiadacie w ofercie system KAN-therm INOX, w ykonany ze stali nierdzewnej?” – padają nieraz pytania. W systemie KAN-therm INOX rzeczy wiście wykorzystuje się rur y i złączki ze stali chromowo-niklowo-molibdenowej lub chromowo-niklowo-tytanowej, o zawartości niklu od 10 do 13%. Przeprowadzone badania migracji niklu wykazały jednak, że w przypadku stali nierdzewnej ten proces jest wielokrotnie mniejszy niż w przypadku powłok niklowych, a co za tym idzie stężenie metalu w wodzie nie przekracza dopuszczalnych wartości. Potwierdzają to między innymi certyfikaty DVGW, po- świadczające, że stosowanie w instalacjach wody pitnej systemu K AN-therm INOX jest całkowicie bezpieczne.

Zalecenia PZH odnośnie stosowania niklu

W piśmie z dnia 16.01.2017r. PZH podaje konkretne dane dotyczące skutków niklowania złączek oraz wskazuje na planowane działania, które podejmie w celu wyeliminowania podobnych praktyk. PZH stwierdza, że:

  • we wszelkich urządzeniach mających kontakt z wodą pitną powłoki niklowe i niklowo-chromowe mogą być stosowane wyłącznie na powierzchniach zewnętrznych, które nie wchodzą w bezpośrednią styczność z wodą;
  • kontakt powłok niklowych z wodą powoduje, że nikiel osiąga w wodzie bardzo wysokie stężenie, testy migracji niklu wykazały, że stężenie to osiąga od 200 do 350 µg/l, co 10-15 razy przekracza normatyw (20 µg/l);
  • dotychczasowe atesty higieniczne nie zawierały zastrzeżenia, że powłoka niklowa może być stosowana wyłącznie na zewnątrz, gdyż uważano to za oczywiste i nie brano pod uwagę możliwości stosowania w praktyce wyrobów z wewnętrzną powłoką niklową (uwaga ta dotyczy głównie takich produktów, jak baterie i zawory – producenci łączników do rur nagminnie nie informują o zawartości mosiądzu niklowanego w swoich wyrobach);
  • PZH deklaruje, że stosowny zapis w atestach higienicznych będzie brzmiał: „mosiądz z zewnętrzną powłoką niklową” lub „mosiądz, zewnętrzna powłoka niklowa”. Czy wyeliminuje to stosowanie w instalacjach wodociągowych łączników producentów, którzy formalnie nie deklarują niklowania, a je stosują – czas pokaże.

Zobacz produkty systemu KAN-therm w sklepie

Udostępnij:

Jesteś klientem profesjonalnym?

Uzyskaj niższe ceny z rabatem indywidualnym, dogodne
warunki płatności oraz stałą opiekę handlowca.

Ta witryna korzysta z plików cookies. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w naszej Polityce cookies