Oświetlenie klas i sal wykładowych zgodne z normami – jak poprawić komfort nauki i zmniejszyć zużycie energii?

Właściwe oświetlenie klas i sal dydaktycznych jest niezbędne dla komfortu widzenia, efektywnej nauki oraz bezpieczeństwa uczniów i studentów. Dodatkowo pozwala zmniejszyć zużycie energii elektrycznej. Podczas projektowania instalacji oświetleniowej należy zadbać o odpowiednią jakość i ilość światła – adekwatnie do warunków panujących w pomieszczeniu i jego przeznaczenia, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa i norm polskich.

Sprawdź oprawy Modus w hurtowni Onninen

Dlaczego odpowiednie oświetlenie klas i sal wykładowych jest ważne?

Prawidłowe oświetlenie zapewnia uczniom i studentom dobrą widoczność, łatwe rozróżnianie szczegółów i barw, sprawne spostrzeganie oraz poczucie komfortu fizycznego i psychicznego. Wpływa na dobre samopoczucie, które podnosi wydajność i jakość nauki i pracy. Pozwala wykonywać trudne zadania wzrokowe dłużej. Ma też istotne znaczenie dla bezpieczeństwa korzystania z klas, sal, pracowni i innych pomieszczeń w placówce. Nieprawidłowo dobrane oświetlenie może powodować (nie tylko zresztą u młodych ludzi) bóle głowy, przedwczesne zmęczenie wzroku, zmniejszenie ostrości widzenia, pogorszenie samopoczucia, obniżenie efektywności pracy, zwiększone ryzyko nieszczęśliwych wypadków czy stałe uczucie zmęczenia.

Rodzaje wymaganego oświetlenia w klasach i salach wykładowych

Pomieszczenia dydaktyczne powinny być oświetlane dwoma rodzajami światła:

• ·        światłem naturalnym – dziennym, słonecznym,
• ·        oświetleniem sztucznym – w przypadku niedoboru światła naturalnego.

Obowiązek ten wynika z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie podstawowych warunków niezbędnych do realizacji przez szkoły i nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz programów nauczania. Zgodnie z nim, obiekt szkolny powinien posiadać pomieszczenia przeznaczone do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, które:

·        spełniają wymagania dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi;

·        posiadają odpowiednie warunki techniczne i lokalizacyjne, wynikające z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Również z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, wynika że na terenie szkół należy zapewnić właściwe oświetlenie.

Cechy prawidłowego oświetlenia naturalnego pomieszczeń edukacyjnych

Oświetlenie naturalne musi spełniać wymagania § 57 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z ogólną zasadą, stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8. Jeżeli jednak w pomieszczeniu oświetlenie dzienne jest konieczne ze względu na przeznaczenie, stosunek ten nie może być mniejszy niż 1:12. Z kolei z § 60 ust. 1 w/w rozporządzenia wynika obowiązek zapewnienia uczniom minimum 3h nasłonecznienia w dniach równonocy w godzinach 8:00-16:00. Wyjątek stanowią niektóre pracownie. Ponadto strumień światła naturalnego powinien padać z lewej strony, ponieważ większość ludzi jest praworęcznych. Aby promienie słońca mogły swobodnie docierać do wnętrz, okna muszą być systematycznie myte i pozbawione firan.

Cechy prawidłowego oświetlenia w pomieszczeniach dydaktycznych

Zgodnie z § 59 wspomnianego rozporządzenia, pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi i do ruchu ogólnego powinny mieć zapewniony dostęp do światła sztucznego odpowiednio do potrzeb użytkowych. Właściwe parametry jakościowe i ilościowe oświetlenia sztucznego dla pomieszczeń dydaktycznych podają Polskie Normy (PN-EN-12464-1). Oświetlenie elektryczne musi charakteryzować się m.in.:

• ·        odpowiednim poziomem natężenia na polach pracy i w ich otoczeniu,
• ·        równomiernością na polach pracy i w ich otoczeniu,
• ·        brakiem olśnienia,
• ·        właściwym rozkładem w otoczeniu,
• ·        dopasowaną do potrzeb i przeznaczenia barwą.

Prawidłowość instalacji potwierdza protokół z pomiarów natężenia oświetlenia sztucznego, przeprowadzonych w poszczególnych pomieszczeniach.

Właściwe natężenie oświetlenia w klasach szkolnych i salach wykładowych

Prawidłowe wartości natężenia oświetlenia różnych miejsc w placówkach edukacyjnych podaje norma PN-EN 12464–1:2012.

• ·        Klasy i pokoje do samodzielnej nauki: 300 lx.
• ·        Klasy do zajęć wieczorowych i edukacji dorosłych: 500 lx.
• ·        Audytorium i sale wykładowe: 500 lx (zaleca się oświetlenie sterowalne).
• ·        Pokoje do zajęć praktycznych i laboratoria: 500 lx.
• ·        Pokoje do odrabiania lekcji i pracownie: 500 lx.

Aktualnie obowiązuje Norma Europejska 12464-1:2021 Light and lighting – Lighting of workplaces – Part 1: Indoor workplaces. Ma status Polskiej Normy i zastępuje normę PN-EN 12464–1:2012. Zgodnie z normą EN-12464 -1:2021 (E), natężenie oświetlenia w klasach (aktywność ogólna) powinno wynosić 500 lx. Rekomenduje się stosowanie sterowalnego źródła LED, aby można było dostosowywać iluminację do różnych aktywności, stanowisk i grup wiekowych. W klasach przeznaczonych dla młodszych dzieci, oświetlenie powinno być słabsze: 300 lx.

Zapraszamy do współpracy firmy instalacyjne, które realizują projekty dla placówek oświatowych i innych podmiotów publicznych. W asortymencie posiadamy szeroką gamę źródeł światła, w tym nowoczesne, energooszczędne świetlówki. Służymy doradztwem technicznym.

Sprawdź oprawy Modus w hurtowni Onninen